انتخاب اهرم مناسب: چهار اشتباه رایج و روش حساب کردن اهرم

«با ۵۰۰ تتر، اهرم چند بگذارم؟» بیشتر تازه‌کارها این را پیش از اولین پوزیشن فیوچرز می‌پرسند و صفحه‌ی سفارش صرافی هم با یک اسلایدر اهرم که تا چند ده برابر بالا می‌رود، جواب را ساده نشان می‌دهد. اما انتخاب اهرم مناسب از این اسلایدر شروع نمی‌شود.

پیش از آن دو عدد دیگر لازم است. یکی فاصله‌ی حد ضرر از قیمت ورود و دیگری مبلغی که حاضرید در این معامله از دست بدهید. اهرم آخر می‌آید و فقط تعیین می‌کند چه مقدار مارجین پشت پوزیشن بگذارید و قیمت لیکویید کجا بیفتد.

چهار اشتباه رایج در تنظیم اهرم

«اول اهرم را انتخاب می‌کنم، بعد حد ضرر را یک جایی می‌گذارم.» با این ترتیب جای حد ضرر را اهرم تعیین می‌کند. ۸ مهر ۱۴۰۵ بیت‌کوین به داده‌ی کوین‌گکو ۸۳٬۶۱۳ تتر بود. لانگ با اهرم ۳۰ و نرخ مارجین نگهداری ۰.۵٪ در آن قیمت، حدود ۸۱٬۲۳۰ تتر لیکویید می‌شد که فقط ۲.۸۵٪ پایین‌تر است. اگر نمودار حد ضرر را ۳٪ پایین‌تر، در ۸۱٬۱۰۵ تتر، نشان بدهد، لیکوییدیشن زودتر می‌رسد و حد ضرر هیچ‌وقت فعال نمی‌شود.

در این وضعیت دو راه می‌ماند. یا حد ضرر را جایی می‌گذارید که نوسان عادی بازار به آن می‌رسد، یا اصلاً نمی‌گذارید. هر دو بدتر از کم کردن اهرم است. جای منطقی حد ضرر را راهنمای تعیین حد ضرر نشان می‌دهد و اهرم را باید با آن جور کرد.

خیلی‌ها عدد کوچک اهرم را نشانه‌ی ریسک کم می‌دانند. عدد اهرم نسبت پوزیشن به مارجین همان پوزیشن است و ربطی به کل سرمایه‌ی شما ندارد. با ۱٬۰۰۰ تتر سرمایه، پوزیشنی با اهرم ۲۰ و ۱۰۰ تتر مارجین ۲٬۰۰۰ تتر حجم دارد و پوزیشنی با اهرم ۳ و کل ۱٬۰۰۰ تتر، ۳٬۰۰۰ تتر. با هر ۱٪ حرکت قیمت، اولی ۲۰ تتر سود یا زیان می‌دهد و دومی ۳۰ تتر.

ریسک حساب را اهرم مؤثر نشان می‌دهد، یعنی جمع حجم پوزیشن‌های باز تقسیم بر سرمایه، که در این مثال ۲ و ۳ است. زیان هر معامله را حجم پوزیشن و فاصله‌ی حد ضرر تعیین می‌کند و با حجم ثابت، عوض کردن اهرم آن را تغییر نمی‌دهد. حساب سود و زیان با اهرم را در راهنمای اهرم در ترید گفته‌ایم.

«اهرم را بالا می‌برم تا مارجین آزاد شود و پوزیشن دیگری باز کنم.» اهرم بالاتر مارجین لازم هر پوزیشن را کم می‌کند، اما مارجینی که آزاد می‌شود معمولاً خرج پوزیشن بعدی می‌شود. حسابی با ۱٬۰۰۰ تتر در حالت کراس را در نظر بگیرید که یک لانگ ۵٬۰۰۰ تتری با اهرم ۱۰ در آن باز است. با همان نرخ مارجین نگهداری ۰.۵٪، حساب تا افت حدود ۱۹.۵ درصدی دوام می‌آورد. حالا اهرم ۲۰ می‌شود و با موجودی آزادشده دو لانگ ۵٬۰۰۰ تتری دیگر روی آلت‌کوین‌ها باز می‌شود.

اسلایدر هر سه پوزیشن ۲۰ را نشان می‌دهد، اما اهرم مؤثر حساب از ۵ به ۱۵ رسیده است. اگر سه دارایی با هم حدود ۶٪ پایین بیایند، کل ۱٬۰۰۰ تتر لیکویید می‌شود. سه لانگ در بازاری که با هم بالا و پایین می‌رود، ریسکی در حد یک پوزیشن بزرگ دارند.

اهرمی که روی بیت‌کوین جواب داده، اغلب بی‌حساب به آلت‌کوین‌ها هم برده می‌شود. اهرم یکسان روی دارایی پرنوسان‌تر جای کمتری برای اشتباه می‌گذارد. به گزارش سالانه‌ی کوین‌گلس از بازار مشتقات (دی ۱۴۰۴)، در سقوط ۱۸ مهر ۱۴۰۴ بیشترین افت بیت‌کوین و اتریوم حدود ۱۰ تا ۱۵٪ بود، در حالی که بسیاری از آلت‌کوین‌ها ۸۰٪ افت کردند یا تا نزدیک صفر رفتند. لانگ با اهرم ۱۰ که نزدیک سقف آن روز باز شده بود، با افت ۱۵ درصدی لیکویید می‌شد و افت ۸۰ درصدی حتی از فاصله‌ی حدود ۵۰ درصدی اهرم ۲ هم بیشتر است.

حد ضرر منطقی آلت‌کوین پرنوسان دورتر از بیت‌کوین است و همین سقف اهرمش را پایین می‌آورد. اهرمی را که روی یک دارایی جواب داده، بدون حساب دوباره به دارایی دیگر نبرید.

انتخاب اهرم مناسب در چهار قدم

ترتیب درست برعکس اشتباه اول است و اهرم در آن آخرین عدد است.

• جای حد ضرر را از روی نمودار پیدا کنید و فاصله‌اش را از قیمت ورود به درصد بنویسید.
• مبلغ ریسک این معامله را از سرمایه حساب کنید، مثلاً ۱٪ طبق قانون یک درصد در ترید.
• حجم پوزیشن را از تقسیم مبلغ ریسک بر فاصله‌ی حد ضرر به دست بیاورید. جزئیاتش در محاسبه‌ی حجم پوزیشن آمده.
• سقف اهرم را حساب کنید، تقریباً ۱۰۰ تقسیم بر دو برابر درصد حد ضرر، و زیر این سقف کمترین اهرمی را بردارید که مارجینش برایتان قابل قبول است.

چرا دو برابر؟ در بازار تند، حد ضرر ممکن است با لغزش و چند پله دورتر اجرا شود و کارمزد و نرخ پله‌ای مارجین نگهداری هم فاصله‌ی واقعی را از عدد تقریبی کمتر می‌کنند. فاصله‌ی دوبرابری این‌ها را جذب می‌کند تا پوزیشن با حد ضرر خودتان بسته شود و کار به موتور لیکوییدیشن نکشد.

یک مثال کامل با ۱٬۰۰۰ تتر سرمایه و لانگ روی همان بیت‌کوین ۸۳٬۶۱۳ تتری. نمودار حد ضرر را ۳٪ پایین‌تر نشان می‌دهد و ریسک ۱٪ است، پس حداکثر ۱۰ تتر ضرر می‌کنید و حجم پوزیشن حدود ۳۳۳ تتر می‌شود. سقف اهرم ۱۰۰ تقسیم بر ۶ است، حدود ۱۶، که با احتساب مارجین نگهداری به حدود ۱۵ می‌رسد.

با اهرم ۵، مارجین این پوزیشن حدود ۶۷ تتر است و قیمت لیکویید حدود ۶۷٬۲۳۰ تتر، بسیار پایین‌تر از حد ضرر. با اهرم ۱۵، مارجین ۲۲ تتر و قیمت لیکویید حدود ۷۸٬۴۳۰ تتر است، ۶.۲٪ پایین‌تر و هنوز دو برابر فاصله‌ی حد ضرر. ریسک هر اهرمی در این بازه همان ۱۰ تتر است و فقط مارجین درگیر و فاصله‌ی لیکویید فرق می‌کند.

خطر وقتی جدی می‌شود که حجم را از مارجین حساب کنید. همان ۱٬۰۰۰ تتر با اهرم ۳۰ پوزیشنی ۳۰٬۰۰۰ تتری می‌سازد که قیمت لیکوییدش حدود ۸۱٬۲۳۰ تتر است و با افتی کمتر از ۳٪، پیش از رسیدن به حد ضرر، کل سرمایه را می‌برد.

این اعداد تقریب‌اند. بایننس در صفحه‌ی محاسبه‌ی قیمت لیکویید (به‌روزشده در ۱۰ دی ۱۴۰۴) می‌گوید نرخ مارجین نگهداری با بزرگ‌تر شدن پوزیشن پله‌پله بالا می‌رود، پس پوزیشن بزرگ با همان اهرم زودتر لیکویید می‌شود. عدد نهایی را از صفحه‌ی سفارش بخوانید. سازوکار کامل را در لیکویید شدن چیست توضیح داده‌ایم.

اول حد ضرر، بعد حجم، آخر از همه اهرم.

اهرم مناسب برای مبتدی چند است؟

عدد ثابتی وجود ندارد. فرمول بالا سقف را می‌دهد و تجربه‌ی شما تعیین می‌کند چقدر پایین‌تر از آن بمانید.

اگر تازه شروع کرده‌اید، اهرم ۱ تا ۳ کافی است، حتی وقتی فرمول اجازه‌ی بیشتر می‌دهد. در ماه‌های اول اشتباه اجرایی بیشتر از اشتباه تحلیلی پیش می‌آید، مثل حد ضرری که ثبت نشده یا جابه‌جا شده، و اهرم کم به این اشتباه‌ها فرصت جبران می‌دهد. لانگ با اهرم ۱ و مارجین ایزوله عملاً قیمت لیکویید ندارد.

کسی که حد ضرر را همیشه پیش از ورود ثبت می‌کند، می‌تواند تا سقف فرمول برود، که با حد ضرر ۳ تا ۵ درصدی روی بیت‌کوین حدود ۱۰ تا ۱۵ است. ماندن زیر سقف چیزی از سود کم نمی‌کند، چون حجم از ریسک آمده است. فقط مارجین بیشتری در پوزیشن می‌ماند.

در آلت‌کوین‌های کوچک حد ضرر منطقی معمولاً ۱۰ تا ۲۰٪ دور است و سقف فرمول به حدود ۲.۵ تا ۵ می‌رسد. سقوط ۱۸ مهر ۱۴۰۴ نشان داد حتی این هم برای روزهای بحرانی تضمین نیست.

برای معامله‌گر ایرانی دلیل دیگری هم برای ماندن زیر سقف هست. اینترنت بین‌المللی ایران، به گزارش نشنال، از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۵ خرداد ۱۴۰۵ قطع بود. پوزیشنی که ممکن است روزها بدون دسترسی شما باز بماند، به حد ضرر ثبت‌شده روی سرور صرافی و فاصله‌ی بیشتری تا قیمت لیکویید نیاز دارد.

جمع‌بندی

اهرم مناسب را از کسی نپرسید. این عدد از دو تصمیمی بیرون می‌آید که پیش از آن گرفته‌اید. وقتی جای حد ضرر و مبلغ ریسک روشن است، اسلایدر اهرم فقط مبلغ درگیر در پوزیشن را بالا و پایین می‌برد. اگر جواب آن دو را ندارید، هیچ عددی روی اسلایدر امن نیست و مدیریت ریسک باید پیش از معامله‌ی بعدی شروع شود.

سؤالات متداول

بدون حد ضرر چه اهرمی انتخاب کنیم؟

بدون حد ضرر، قیمت لیکویید عملاً حد ضرر شماست و فرمول این مقاله تکیه‌گاهی ندارد. در این حالت تنها انتخاب بی‌خطر از نظر لیکوییدیشن، لانگ با اهرم ۱ یا خرید اسپات است.

شورت با اهرم ۱ هم لیکویید می‌شود؟

بله. شورت با اهرم ۱ وقتی قیمت تقریباً دو برابر شود لیکویید می‌شود، که برای بیت‌کوین ۸۳٬۶۱۳ تتری حدود ۱۶۶٬۴۰۰ تتر است. قیمت سقفی برای بالا رفتن ندارد و برای همین شورت حتی بدون اهرم هم مرز لیکوییدیشن دارد.

اهرم بالاتر کارمزد را هم بیشتر می‌کند؟

کارمزد معامله و فاندینگ بر اساس ارزش کل پوزیشن حساب می‌شود و مارجین در آن نقشی ندارد. با حجم ثابت، اهرم بالاتر هزینه را عوض نمی‌کند. اما اگر باعث شود پوزیشن بزرگ‌تری باز کنید، هزینه‌ها هم به همان نسبت بالا می‌رود.

با سرمایه‌ی کم، اهرم بالا منطقی‌تر نیست؟

نه. وقتی حجم از ریسک حساب می‌شود، اهرم بالاتر سود هر معامله را بیشتر نمی‌کند و فقط مارجین کمتری درگیر می‌کند. اگر حجم را از مارجین حساب کنید، سود و ریسک با هم بزرگ می‌شوند. ۱۰۰ تتر با اهرم ۵۰ با حرکت حدود ۱.۵ درصدی خلاف پوزیشن از دست می‌رود.

منابع

۱. قیمت، نمودار و ارزش بازار بیت‌کوین — CoinGecko، ۸ مهر ۱۴۰۵ (۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶)

۲. گزارش سالانه‌ی بازار مشتقات رمزارز در سال ۲۰۲۵ — CoinGlass، دی ۱۴۰۴ (دسامبر ۲۰۲۵)

۳. محاسبه‌ی قیمت لیکویید در قراردادهای فیوچرز با تسویه‌ی تتری — Binance، ۱۰ دی ۱۴۰۴ (۳۱ دسامبر ۲۰۲۵)

۴. سه برداشت نادرست درباره‌ی لیکوییدیشن در فیوچرز بایننس — Binance، ۲ دی ۱۴۰۱ (۲۳ دسامبر ۲۰۲۲)

۵. بازگشت اینترنت به ده‌ها میلیون ایرانی پس از سه ماه قطعی — The National، ۶ خرداد ۱۴۰۵ (۲۷ مه ۲۰۲۶)