تعیین حد ضرر: سه روش برای پیدا کردن جای استاپ لاس

بیشتر حد ضررها با یک عدد شروع می‌شوند، مثل «۳٪ زیر ورود» یا «زیر ۸۰ هزار». عدد اول به بازار ربطی ندارد و عدد دوم همان جایی است که هزاران نفر دیگر هم سفارش گذاشته‌اند.

تعیین حد ضرر بهتر است از این سؤال شروع شود که ایده‌ی این معامله در چه قیمتی غلط از آب درمی‌آید. جوابش همان جای حد ضرر است و حجم و ریسک بعد از آن تنظیم می‌شوند.

تعیین حد ضرر از کجا شروع می‌شود؟

هر معامله بر یک فرض بنا شده، مثل «کف ۷۸ هزار تتری نگه می‌دارد»، «شکست مقاومت معتبر است» یا «روند صعودی ادامه دارد». حد ضرر قیمتی است که این فرض را رد می‌کند. اگر نمی‌توانید آن قیمت را پیش از ورود نام ببرید، هنوز ایده‌ای برای معامله ندارید.

این تعریف دو نوع حد ضرر بد را کنار می‌گذارد. یکی حد ضرری که از روی مبلغی که دوست ندارید از دست بدهید تعیین شده و دیگری حد ضرری که فقط «فاصله‌ی همیشگی» شماست. هیچ‌کدام چیزی درباره‌ی بازار نمی‌گویند.

برای پیدا کردن این قیمت سه روش رایج هست که به ترتیب از ساختار نمودار، اندازه‌ی نوسان و ریسک ثابت شروع می‌کنند. هر کدام به یک سؤال جواب می‌دهد و حد ضرر خوب معمولاً از ترکیب هر سه بیرون می‌آید.

حد ضرر پشت ساختار نمودار

در پوزیشن خرید، حد ضرر زیر آخرین کف معتبر یا زیر سطح حمایت می‌نشیند و در فروش، بالای آخرین سقف یا مقاومت. منطقش ساده است. تا وقتی کف نشکسته، ساختار صعودی سر جایش است.

منظور از «زیر» کمی پایین‌تر از کف است. سایه‌ی کندل‌ها اغلب کمی از سطح عبور می‌کند و برمی‌گردد و حد ضرری که درست روی کف است، با همین عبور کوتاه فعال می‌شود.

عددهای رند دام خودشان را دارند. کارول اوسلر در گزارشی برای فدرال رزرو نیویورک، با بررسی سفارش‌های یک بانک بزرگ معامله‌گر ارز نشان داد قیمت درخواستی سفارش‌های حد ضرر و حد سود به‌شدت روی عددهای رند جمع می‌شود، همان عددهایی که اغلب حمایت و مقاومت به حساب می‌آیند. به یافته‌ی او، فعال شدن سفارش‌های حد ضرر روند قیمت را تشدید می‌کند.

پس اگر کف بیت‌کوین ۸۰٬۰۰۰ تتر است، حد ضرر در ۸۰٬۰۰۰ یا ۷۹٬۹۹۹ همان جایی است که سفارش‌های دیگر هم هست. کمی دورتر، پشت این خوشه، امن‌تر است، به شرط این‌که فاصله‌ی بیشتر را در حجم حساب کنید.

فاصله‌ی حد ضرر بر اساس نوسان

ساختار نشان می‌دهد حد ضرر کدام طرف کف باشد و نوسان نشان می‌دهد چقدر دورتر. ابزار رایجش میانگین دامنه‌ی واقعی (ATR) است که ولز وایلدر در ۱۹۷۸ معرفی کرد. به توضیح StockCharts، دامنه‌ی واقعی بزرگ‌ترین عدد میان سقف منهای کف، فاصله‌ی سقف تا بسته شدن قبلی و فاصله‌ی کف تا بسته شدن قبلی است. ATR میانگین همین عدد است، معمولاً در ۱۴ دوره.

ATR فقط اندازه‌ی حرکت معمول را نشان می‌دهد و از جهت قیمت چیزی نمی‌گوید. اگر ATR روزانه ۲٬۰۰۰ تتر باشد، حد ضرری که ۵۰۰ تتر زیر کف است با یک‌چهارم نوسان یک روز عادی فعال می‌شود. بسیاری از تریدرها فاصله را از نیم تا چند برابر ATR پشت ساختار می‌گذارند. عدد مناسب به تایم‌فریم و سبک شما بستگی دارد.

نوسان با زمان عوض می‌شود. حد ضرری که در هفته‌ای آرام منطقی بود، در هفته‌ی خبر بزرگ ممکن است کمتر از نصف ATR باشد. ATR را در همان تایم‌فریمی بخوانید که معامله می‌کنید.

ریسک ثابت و حساب از آخر به اول

این روش از پول شروع می‌کند. با ۲٬۰۰۰ تتر سرمایه و قانون یک درصد، حداکثر ضرر ۲۰ تتر است. اگر حجم دلخواه ۱٬۰۰۰ تتر باشد، حد ضرر باید ۲٪ زیر ورود بنشیند.

ایرادش این است که ۲٪ ممکن است وسط هیچ‌جا بیفتد، بالاتر از کف و داخل نوسان عادی. برای همین بهتر است جای حد ضرر را از بازار بگیرید و این روش را برای تعیین حجم نگه دارید.

ترکیب سه روش با یک مثال

بیت‌کوین را در ۸۳٬۶۰۰ تتر می‌خرید. آخرین کف معتبر ۸۰٬۲۰۰ تتر است و ATR روزانه ۲٬۰۰۰ تتر.

ساختار حد ضرر را زیر ۸۰٬۲۰۰ می‌گذارد. نیم ATR فاصله‌ی اضافه آن را به ۷۹٬۲۰۰ می‌برد که از خوشه‌ی سفارش‌های روی ۸۰٬۰۰۰ هم دور است. فاصله تا ورود ۴٬۴۰۰ تتر است، حدود ۵.۳٪.

حالا نوبت ریسک است. با ۲٬۰۰۰ تتر و ریسک ۱٪، حجم ۲۰ تقسیم بر ۰.۰۵۳ است، حدود ۳۸۰ تتر. اگر این حجم کوچک به نظر می‌رسد، برای ورودی نزدیک‌تر به کف صبر کنید و حد ضرر را جلو نکشید. جزئیات فرمول در محاسبه‌ی حجم پوزیشن آمده.

در معامله‌ی اهرمی یک کنترل دیگر هم لازم است. قیمت لیکویید باید به‌وضوح زیر ۷۹٬۲۰۰ باشد. اگر نیست، اهرم را کم کنید و فاصله‌ی حد ضرر را دست نزنید، چون لیکویید شدن از هر حد ضرری پرهزینه‌تر است.

استاپ مارکت یا استاپ لیمیت؟

به مستندات بایننس، استاپ لیمیت پس از رسیدن قیمت به حد، یک سفارش محدود می‌گذارد که فقط در قیمت تعیین‌شده یا بهتر پر می‌شود. پس ممکن است در ریزش تند اصلاً پر نشود. استاپ مارکت یک سفارش بازار می‌فرستد که پر می‌شود، اما شاید با لغزش. بایننس به اعلام خودش از ۱۳۹۷ به کاربران داخل ایران خدمات نمی‌دهد و این دو نوع سفارش در صرافی‌های دیگر هم با همین منطق دیده می‌شوند.

برای حد ضرر، اجرای قطعی معمولاً از قیمت دقیق مهم‌تر است، چون حد ضرری که پر نشود جلوی ادامه‌ی ضرر را نمی‌گیرد.

چرا حد ضرر را نباید عقب برد؟

ترنس اودین با بررسی حساب‌های ۱۰٬۰۰۰ مشتری یک کارگزاری کم‌کارمزد از ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۳ نشان داد سرمایه‌گذاران به‌طور معنادار برنده‌ها را زودتر از بازنده‌ها می‌فروشند. این تمایل، نگه داشتن طولانی بازنده‌ها و فروش زود برنده‌ها، «اثر تمایلی» نام دارد.

عقب بردن حد ضرر شکل دیگری از همین تمایل است، هرچند معمولاً با یک دلیل تحلیلی توجیه می‌شود. هر بار که می‌گویید «کمی دیگر جا بدهم، برمی‌گردد»، ریسک معامله بزرگ‌تر می‌شود. حد ضرر فقط به سمت سود حرکت می‌کند، دستی یا با حد ضرر متحرک. کنار آمدن با این وسوسه بخش بزرگی از روانشناسی ترس و طمع است.

تعیین حد ضرر در شش قدم

• فرض معامله را در یک جمله بنویسید و قیمتی را که آن را رد می‌کند پیدا کنید.
• آن قیمت را روی آخرین کف یا سقف معتبر، یا سطح حمایت و مقاومت، علامت بزنید.
• با ATR همان تایم‌فریم، فاصله‌ای پشت آن سطح اضافه کنید.
• حد ضرر را کمی آن سوی عددهای رند نزدیک بگذارید.
• فاصله تا ورود را به درصد حساب کنید و حجم را با ریسک ۱٪ بگیرید.
• حد ضرر را همان لحظه روی صرافی ثبت کنید و بعد فقط به سمت سود ببرید.

اشتباهات رایج

بعضی‌ها حد ضرر را همیشه ۲٪ زیر ورود می‌گذارند. این درصد ثابت به ساختار و نوسان نگاه نمی‌کند. در یک دارایی آرام دور است و در آلت‌کوین پرنوسان، داخل نویز روزانه.

«حد ضرر نمی‌گذارم، چون همیشه می‌خورد.» اگر حد ضررها مرتب با نوسان عادی فعال می‌شوند، داخل نویز نشسته‌اند. راه‌حلش فاصله‌ی بیشتر با حجم کوچک‌تر است.

«حد ضرر را در ذهنم دارم.» حد ضرر ذهنی با خواب، قطع اینترنت یا تردید لحظه‌ی آخر از کار می‌افتد. قیمتی را که پیدا کرده‌اید همان لحظه روی صرافی ثبت کنید.

جمع‌بندی

حد ضرر خوب جایی است که اگر بخورد، از بسته شدن معامله خوشحال نیستید، اما مطمئنید اشتباه کرده‌اید. ساختار آن جا را پیدا می‌کند، نوسان فاصله را و ریسک حجم را. اگر از حجم شروع کنید، حد ضرر به عددی دلبخواه تبدیل می‌شود. برای معامله‌ی بعدی، پیش از ورود فرض معامله و قیمتی را که ردش می‌کند در یک خط بنویسید.

سؤالات متداول

حد ضرر کجا بگذاریم که شکار نشود؟

هیچ جایی تضمینی نیست، اما حد ضرر روی کف دقیق یا عدد رند بیشترین احتمال را دارد. کمی آن سوی ساختار، با فاصله‌ای بر پایه‌ی ATR و حجمی که این فاصله را جبران کند، احتمال فعال شدن با نوسان عادی کمتر می‌شود.

حد ضرر درصدی ثابت روش خوبی است؟

برای تعیین ریسک و حجم بله، اما جای حد ضرر را بهتر است از نمودار گرفت. ۲٪ در یک دارایی آرام دور است و در آلت‌کوین پرنوسان داخل نوسان یک ساعت.

در معامله‌ی اهرمی حد ضرر را کجا بگذارم؟

همان جایی که بدون اهرم می‌گذاشتید. بعد اهرم را طوری انتخاب کنید که قیمت لیکویید به‌وضوح آن سوی حد ضرر باشد.

حد ضرر را بعد از ورود می‌توانم جابه‌جا کنم؟

فقط به سمت سود. نزدیک کردن به قیمت ورود یا قفل کردن سود مجاز است. دور کردنش ریسک را از سقفی که پیش از ورود پذیرفته‌اید بیرون می‌برد.

منابع

۱. سفارش‌های ارزی و پویایی نرخ ارز؛ توضیح موفقیت تحلیل تکنیکال — فدرال رزرو نیویورک، ۱۳۸۰

۲. میانگین دامنه‌ی واقعی (ATR) — StockCharts، بدون تاریخ؛ بازدید ۱۲ مهر ۱۴۰۵

۳. آیا سرمایه‌گذاران از قطعی کردن ضرر گریزانند؟ — ترنس اودین، ژورنال آو فایننس، ۱۳۷۷

۴. انواع سفارش در فیوچرز بایننس — Binance، به‌روزرسانی ۱۸ فروردین ۱۴۰۵

۵. درباره‌ی بایننس، ایران و مسئولیت صنعت — Binance، ۱۳ آبان ۱۴۰۱