اهرم در ترید چگونه کار می‌کند؟ محاسبه‌ی سود و زیان با مثال

اگر ۱٬۰۰۰ تتر وثیقه بگذارید و بیت‌کوین را با اهرم ۵ بخرید، افت ۵ درصدی قیمت یک‌چهارم این پول را می‌برد. همین افت با اهرم ۲۰ کل آن را می‌برد. قیمت پایه‌ی مثال‌های این مطلب ۸۳٬۶۱۳ تتر است، نرخ بیت‌کوین در ۸ مهر ۱۴۰۵ به گزارش CoinGecko.

اهرم در ترید همین ضریب است. اندازه‌ی پوزیشن را بزرگ می‌کند و هر درصد حرکت قیمت را با همان ضریب روی پول شما می‌نشاند، چه به سود و چه به زیان.

لوریج چیست و اهرم در ترید چه می‌کند؟

وقتی با اهرم معامله می‌کنید، صرافی بخشی از پول شما را به‌عنوان مارجین یا وثیقه کنار می‌گذارد و اجازه می‌دهد پوزیشنی چند برابر آن باز کنید. نسبت این دو را اهرم یا لوریج (Leverage) می‌گویند. با ۱٬۰۰۰ تتر وثیقه و اهرم ۱۰، پوزیشن شما ۱۰٬۰۰۰ تتر است.

عدد اصلی این معادله حجم پوزیشن است، یعنی ارزش کل دارایی‌ای که سود و زیانش به حساب شما نوشته می‌شود. وثیقه فقط تعیین می‌کند چه مقدار از پولتان پشت این پوزیشن قفل شده و تا کجا زیان را تاب می‌آورد.

در معاملات اسپات اهرمی در کار نیست. با ۱٬۰۰۰ تتر همان‌قدر بیت‌کوین می‌خرید و بیشترین زیانتان همان ۱٬۰۰۰ تتر است. اهرم در قراردادهای آتی و معاملات مارجین معنا پیدا می‌کند و حساب سود و زیان در هر دو یکی است.

اهرم ۵، ۱۰ و ۲۰ با حجم پوزیشن چه می‌کنند؟

با ۱٬۰۰۰ تتر وثیقه و خرید بیت‌کوین به همان قیمت ۸۳٬۶۱۳ تتر، اهرم ۵ پوزیشنی ۵٬۰۰۰ تتری می‌سازد، حدود ۰.۰۶ بیت‌کوین. اهرم ۱۰ پوزیشن را به ۱۰٬۰۰۰ تتر و حدود ۰.۱۲ بیت‌کوین می‌رساند و اهرم ۲۰ به ۲۰٬۰۰۰ تتر و حدود ۰.۲۴ بیت‌کوین.

وثیقه در هر سه حالت همان ۱٬۰۰۰ تتر است و فقط مقدار بیت‌کوینی که سود و زیانش مال شماست تغییر کرده، از اهرم ۵ تا ۲۰ چهار برابر. صرافی این پوزیشن بزرگ‌تر را با وثیقه‌ی شما تضمین می‌کند.

محاسبه سود و زیان با اهرم

سود یا زیان هر پوزیشن برابر است با حجم آن ضرب در درصد تغییر قیمت. بازده روی وثیقه هم برابر است با درصد تغییر قیمت ضرب در اهرم. پس اهرم فقط از راه حجم پوزیشن وارد حساب می‌شود.

اگر بیت‌کوین ۱٪ بالا برود و به حدود ۸۴٬۴۴۹ تتر برسد، پوزیشن ۵٬۰۰۰ تتری ۵۰ تتر سود می‌کند، ۱۰٬۰۰۰ تتری ۱۰۰ تتر و ۲۰٬۰۰۰ تتری ۲۰۰ تتر. این به ترتیب ۵، ۱۰ و ۲۰ درصد وثیقه است.

حالا همان افت ۵ درصدی اول مطلب را حساب کنید، تا حدود ۷۹٬۴۳۲ تتر. با اهرم ۵ زیان ۲۵۰ تتر است، یک‌چهارم وثیقه. با اهرم ۱۰، ۵۰۰ تتر و نیمی از آن. با اهرم ۲۰، ۱٬۰۰۰ تتر و کل آن. در عمل پوزیشن اهرم ۲۰ پیش از رسیدن به این نقطه لیکویید می‌شود و سازوکارش را در مقاله‌ی لیکویید شدن چیست توضیح داده‌ایم.

از همین‌جا یک قاعده‌ی سرانگشتی درمی‌آید. حرکتی برابر ۱۰۰ تقسیم بر اهرم، به درصد، کل وثیقه را از بین می‌برد. با اهرم ۱۰ حرکت ۱۰ درصدی کافی است و با اهرم ۲۰ حرکت ۵ درصدی، که بیت‌کوین گاهی در یک روز هم دارد.

برای پوزیشن فروش یا شورت همین حساب برعکس است. افت قیمت سود است و رشد آن زیان، با همان ضریب.

آیا اهرم بالاتر ریسک را بیشتر می‌کند؟

بیشتر تازه‌کارها اهرم را با ریسک یکی می‌دانند. اما زیان دلاری هر معامله را دو عدد تعیین می‌کند، حجم پوزیشن و فاصله‌ی حد ضرر از قیمت ورود. اهرم فقط می‌گوید برای آن حجم چقدر وثیقه قفل شود.

حسابی با ۵٬۰۰۰ تتر را در نظر بگیرید که می‌خواهد پوزیشن خرید ۲٬۰۰۰ تتری روی بیت‌کوین باز کند، با حد ضرر ۳٪ زیر قیمت ورود. با اهرم ۲، ۱٬۰۰۰ تتر وثیقه لازم است و با اهرم ۱۰، ۲۰۰ تتر. اگر حد ضرر فعال شود، در هر دو حالت ۶۰ تتر زیان می‌کنید، ۱.۲٪ حساب.

تفاوت در حاشیه‌ی امنیت است. در حالت ایزوله، وثیقه‌ی ۲۰۰ تتری با حدود ۱۰٪ حرکت مخالف تمام می‌شود و وثیقه‌ی ۱٬۰۰۰ تتری با حدود ۵۰٪. اگر قیمت از روی حد ضرر بپرد یا حد ضرر را فراموش کنید، اهرم پایین‌تر فرصت بیشتری می‌دهد، ولی اهرم بالاتر پول بیشتری را آزاد نگه می‌دارد. در حالت کراس کل موجودی پشت پوزیشن است و حساب فرق می‌کند. تفاوت مارجین ایزوله و کراس را جداگانه نوشته‌ایم.

پس پیش از معامله بیشتر از ضریب اهرم، به این فکر کنید که اگر حد ضرر خورد، چند تتر از دست می‌دهید. روش حساب آن در مقاله‌ی تعیین حجم پوزیشن آمده است.

ریسک هر معامله را حجم پوزیشن و حد ضرر تعیین می‌کنند و اهرم فقط مقدار وثیقه را.

کارمزد و فاندینگ روی کل پوزیشن حساب می‌شوند

بایننس در صفحه‌ی ساختار کارمزد قراردادهای آتی (به‌روزرسانی ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵) کارمزد کاربر عادی را در قراردادهای با تسویه‌ی استیبل‌کوین ۰.۰۲٪ برای سفارش میکر و ۰.۰۵٪ برای سفارش تیکر اعلام کرده و فرمولش را ارزش پوزیشن ضرب در نرخ کارمزد نوشته است. اهرم در این فرمول نیست.

میکر سفارشی است که در دفتر سفارش می‌نشیند و منتظر طرف مقابل می‌ماند و تیکر سفارشی که فوراً با سفارش‌های موجود پر می‌شود. با همان ۱٬۰۰۰ تتر وثیقه و اهرم ۲۰، باز و بسته کردن پوزیشن ۲۰٬۰۰۰ تتری با سفارش تیکر ۲۰ تتر کارمزد دارد، ۲٪ وثیقه، پیش از آن‌که قیمت تکان بخورد. همین رفت‌وبرگشت با اهرم ۵، ۵ تتر است.

قراردادهای دائمی هزینه‌ی دیگری هم دارند به اسم نرخ تأمین مالی یا فاندینگ. طبق راهنمای بایننس (به‌روزرسانی ۱۵ اسفند ۱۴۰۴) این مبلغ هر هشت ساعت میان دارندگان پوزیشن‌های خرید و فروش رد و بدل می‌شود و برابر است با ارزش پوزیشن ضرب در نرخ. با نرخ ۰.۰۱٪، پوزیشن ۲۰٬۰۰۰ تتری روزانه ۶ تتر می‌پردازد یا می‌گیرد. جزئیاتش در مقاله‌ی فاندینگ ریت آمده است.

اهرم مناسب را چطور انتخاب کنیم؟

بیشتر تازه‌کارها اول اهرم را انتخاب می‌کنند. ما پیشنهاد می‌کنیم اهرم را آخر از همه بگذارید و این پنج قدم را پیش از هر معامله‌ی اهرمی بردارید.

• بنویسید اگر حد ضرر خورد، حداکثر چند تتر از دست می‌دهید.
• از فاصله‌ی حد ضرر تا قیمت ورود، حجم پوزیشن را حساب کنید.
• کمترین اهرمی را بردارید که آن حجم را با وثیقه‌ای که می‌خواهید قفل کنید ممکن کند.
• کارمزد رفت‌وبرگشت و فاندینگ را روی کل حجم حساب کنید.
• مطمئن شوید قیمت لیکویید از حد ضرر دورتر است.

جمع‌بندی

اهرم به شما اجازه می‌دهد با وثیقه‌ی کمتر همان پوزیشن را باز کنید و چیزی به احتمال درست بودن تحلیل‌تان اضافه نمی‌کند. کسی که با حجم پوزیشن و حد ضرر حساب می‌کند، با اهرم ۳ و ۱۰ تقریباً یک ریسک دلاری دارد. کسی که از اهرم شروع می‌کند، اغلب نمی‌داند ریسکش چقدر است. برای تصویر کامل، از لیکویید تا شرایط دسترسی در ایران، راهنمای جامع معاملات اهرمی را بخوانید.

سؤالات متداول

اهرم ۱۰ یعنی چه؟

پوزیشن شما ده برابر وثیقه است. با ۱۰۰ تتر وثیقه، سود و زیان ۱٬۰۰۰ تتر دارایی به حساب شما نوشته می‌شود و هر ۱٪ حرکت قیمت ۱۰٪ وثیقه است.

لوریج با اهرم فرقی دارد؟

نه. لوریج تلفظ فارسی همان واژه‌ی انگلیسی است که اهرم ترجمه‌اش است و هر دو نسبت حجم پوزیشن به وثیقه را نشان می‌دهند.

آیا با اهرم بیشتر از وثیقه‌ام ضرر می‌کنم؟

در حالت ایزوله، زیان به وثیقه‌ی همان پوزیشن محدود است و پوزیشن پیش از آن لیکویید می‌شود. در حالت کراس، کل موجودی آن دارایی در حساب آتی پشت پوزیشن است و می‌تواند از دست برود.

کارمزد معامله به اهرم بستگی دارد؟

مستقیماً نه و کارمزد به ارزش پوزیشن بستگی دارد. اما چون اهرم بالاتر با همان وثیقه پوزیشن بزرگ‌تری می‌سازد، کارمزد به نسبت وثیقه چند برابر می‌شود.

چه اهرمی برای شروع مناسب است؟

به نظر ما تا وقتی حساب حجم پوزیشن و حد ضرر برایتان عادت نشده، اهرم ۱ تا ۳ انتخاب معقولی است. وقتی اشتباه می‌کنید، فاصله‌ی بیشتری تا لیکویید می‌ماند.

منابع

۱. قیمت، نمودار و ارزش بازار بیت‌کوین — CoinGecko، ۸ مهر ۱۴۰۵ (۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶)

۲. ساختار و محاسبه‌ی کارمزد قراردادهای آتی بایننس — Binance، ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ (۱ مه ۲۰۲۶)

۳. آشنایی با نرخ تأمین مالی در قراردادهای آتی بایننس — Binance، ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ (۶ مارس ۲۰۲۶)