قانون یک درصد در ترید؛ ریسک هر معامله چقدر باشد؟

ده معامله‌ی بازنده‌ی پشت سر هم با ۱٬۰۰۰ تتر سرمایه، بسته به این‌که در هر معامله چقدر ریسک کرده باشید، دو نتیجه‌ی خیلی متفاوت دارد. اگر در هر معامله ۱٪ موجودی را به خطر انداخته باشید، در پایان ۹۰۴ تتر می‌ماند. با ریسک ۱۰٪، ۳۴۹ تتر.

حساب اول برای برگشتن به نقطه‌ی شروع حدود ۱۱٪ سود لازم دارد و حساب دوم ۱۸۷٪. قانون یک درصد برای همین فاصله ساخته شده. پیش از ورود، حد ضرر و حجم را طوری می‌چینید که اگر معامله شکست خورد، بیش از ۱٪ سرمایه از دست نرود.

قانون یک درصد در ترید چه می‌گوید؟

سقف با یک ضرب ساده به دست می‌آید. با ۲٬۰۰۰ تتر سرمایه‌ی معاملاتی، ۱٪ برابر ۲۰ تتر است و این عدد را ریسک هر معامله می‌نامند. هر معامله‌ای که بعد از فعال شدن حد ضرر بیش از ۲۰ تتر ضرر بدهد، از قانون بیرون است، چه پوزیشنش ۲۰۰ تتری باشد چه ۲٬۰۰۰ تتری.

مبنای حساب کل پولی است که برای ترید کنار گذاشته‌اید. پس‌انداز زندگی جزو آن نیست و مارجین یک پوزیشن هم به‌تنهایی مبنا نمی‌شود. اگر این پول در دو صرافی پخش است، سقف همچنان از جمع هر دو حساب می‌شود.

رایج‌ترین برداشت غلط این است که «هر بار با ۱٪ سرمایه وارد شو». با پوزیشن ۲۰ تتری، حتی اگر قیمت ۱۰٪ خلاف شما برود، ضرر ۲ تتر است و ریسک واقعی ۰.۱٪ می‌شود. قانون از ضرر شروع می‌کند و حجم را از آن بیرون می‌کشد. قدم‌هایش در راهنمای محاسبه‌ی حجم پوزیشن آمده.

اهرم این حساب را عوض نمی‌کند. پوزیشن ۱٬۰۰۰ تتری با حد ضرر ۲٪ پایین‌تر، با هر اهرمی ۲۰ تتر ضرر می‌دهد و اهرم فقط مارجین قفل‌شده را کم و زیاد می‌کند. مشکل وقتی پیش می‌آید که قیمت لیکویید پیش از حد ضرر برسد. پس رابطه‌ی اهرم و مارجین را پیش از انتخاب اهرم بدانید.

ریاضی ده ضرر پشت سر هم

ضرر هر معامله روی موجودی همان لحظه حساب می‌شود، پس ده ضرر ۱ درصدی کمی کمتر از ۱۰٪ حساب را می‌برد. اما در مسیر برگشت، عدم تقارن به ضرر شماست. افت از سقف ۲۰ درصدی با ۲۵٪ سود جبران می‌شود و افت ۵۰ درصدی با ۱۰۰٪.

با ریسک ۱٪، ده ضرر پیاپی ۹.۶٪ حساب را می‌برد و ۱۰.۶٪ سود آن را برمی‌گرداند.

با ریسک ۲٪، ۱۸.۳٪ از دست می‌رود و جبرانش ۲۲.۴٪ سود می‌خواهد.

ریسک ۵ درصدی ۴۰.۱٪ حساب را می‌برد و برای جبرانش ۶۷٪ سود لازم است.

در ریسک ۱۰٪ ضرر به ۶۵.۱٪ می‌رسد و جبرانش ۱۸۷٪ سود می‌خواهد. اگر ۱۰٪ را از سرمایه‌ی اولیه حساب کنید و نه از موجودی، ده ضرر حساب را صفر می‌کند.

ده ضرر پیاپی نادر به نظر می‌رسد، اما احتمالش کوچک نیست. سیستمی با نرخ برد ۴۰٪، اگر سود برنده‌هایش دو برابر ضرر بازنده‌ها باشد، سودده است. با همین نرخ برد و با فرض این‌که نتیجه‌ی هر معامله مستقل از قبلی باشد، احتمال این‌که در ۱۰۰ معامله دست‌کم یک بار هشت ضرر پشت سر هم ببینید حدود ۴۹٪ است و ده ضرر حدود ۲۰٪.

حتی با نرخ برد ۵۰٪، احتمال شش ضرر پیاپی در ۱۰۰ معامله حدود ۵۵٪ است. رشته‌ی ضرر در هر روش سودده‌ای پیش می‌آید و اندازه‌ی ریسک تعیین می‌کند وقتی رسید چقدر از حساب باقی بماند.

چه وقت ۲٪ هم قابل دفاع است؟

الکساندر الدر در کتاب «معامله‌گری برای امرار معاش» دو قاعده دارد. به نقل بررسی Investing.com، اولی ریسک بیش از ۲٪ موجودی در هر معامله را ممنوع می‌کند. دومی می‌گوید اگر ضرر ماه جاری به‌علاوه‌ی ریسک پوزیشن‌های باز به ۶٪ موجودی رسید، تا پایان ماه معامله‌ی تازه باز نکنید.

قانون ۲٪ حساب شما را از گاز کوسه نجات می‌دهد و قانون ۶٪ از پیرانا.

الکساندر الدر، معامله‌گری برای امرار معاش

پس ۲٪ را باید سقف دید. این عدد وقتی قابل دفاع است که چند شرط با هم جمع باشد. سابقه‌ی ثبت‌شده‌ی دست‌کم چند ده معامله با همین روش داشته باشید، حد ضررتان روی سرور صرافی نشسته باشد و بتوانید افت ۱۸ درصدی بعد از ده ضرر را بدون عوض کردن روش تحمل کنید.

برعکس، حساب کوچک دلیل ریسک بیشتر نیست. «با ۲۰۰ تتر، ۱٪ فقط ۲ تتر است و نمی‌ارزد» استدلال آشنایی است، ولی حساب کوچک بیشتر به درد ساختن سابقه می‌خورد. با تورم سالانه‌ی ۷۳.۶ درصدی که مرکز آمار به گزارش خبرگزاری مهر در ۸ مهر ۱۴۰۵ برای شهریور اعلام کرد، فشار برای جبران سریع واقعی است. ریاضی ده ضرر اما به تورم کاری ندارد.

در مدیریت سرمایه، عدد ثابت هم لازم نیست. بسیاری از تریدرها در دوره‌ی افت ریسک را کم می‌کنند، مثلاً بعد از ۱۰٪ افت از ۱٪ به ۰.۵٪. این کار سرعت افت را کند می‌کند و برای بازبینی روش وقت می‌خرد.

چرا ضرر واقعی گاهی از ۱٪ بیشتر می‌شود؟

عدد ۱٪ فقط وقتی سر جایش می‌ماند که حد ضرر همان‌طور که برنامه‌ریزی شده اجرا شود. سه چیز معمولاً این را به هم می‌زند.

اولی لغزش قیمت است. حد ضرر معمولاً با سفارش بازار اجرا می‌شود و در بازار پرشتاب، پایین‌تر از قیمت تعیین‌شده پر می‌شود. در سقوط ۱۸ و ۱۹ مهر ۱۴۰۴، به گزارش CoinGecko بیت‌کوین از ۱۲۲٬۵۷۴ به ۱۰۴٬۷۸۲ تتر رسید و بیش از ۱۹ میلیارد دلار پوزیشن اهرمی لیکویید شد. به داده‌ی Kaiko، سمت خرید دفتر سفارش در چند صرافی بزرگ تقریباً خالی شد. در چنین ساعتی، ضرر برنامه‌ریزی‌شده‌ی ۱٪ می‌تواند چند برابر شود.

دومی حد ضرری است که فقط در ذهن شماست و به اینترنت و بیدار بودن شما وابسته است. اینترنت ایران ۹ اسفند ۱۴۰۴ قطع شد و به گزارش نشنال حدود سه ماه طول کشید تا برگردد. هر پوزیشنی که در این مدت حد ضرر ثبت‌شده نداشت، بی‌دفاع ماند.

سومی جابه‌جا کردن حد ضرر است. هر بار که حد ضرر را بعد از ورود دورتر می‌برید، ریسک بی‌صدا از ۱٪ به ۲ یا ۳٪ می‌رسد. جای درست حد ضرر پیش از ورود تعیین می‌شود و بعد از آن فقط به سمت سود حرکت می‌کند.

اجرای قانون یک درصد در شش قدم

• ریسک را از موجودی امروز حساب کنید.
• پیش از ورود، حد ضرر را جایی بگذارید که ایده‌ی معامله در آن باطل می‌شود.
• ۱٪ موجودی را بر فاصله‌ی ورود تا حد ضرر تقسیم کنید تا حجم پوزیشن به دست آید.
• حد ضرر را همان لحظه روی صرافی ثبت کنید و مطمئن شوید قیمت لیکویید دورتر از آن است.
• جمع ریسک پوزیشن‌های باز و ضرر ماه را زیر یک سقف، مثلاً ۶ درصد الدر، نگه دارید.
• ریسک برنامه‌ریزی‌شده و ضرر واقعی هر معامله را کنار هم ثبت کنید.

قدم آخر را معمولاً جا می‌اندازند. اگر ضرر واقعی مرتب از ریسک برنامه‌ریزی‌شده بیشتر است، مشکل در لغزش، کارمزد یا جابه‌جا کردن حد ضرر است و در برنامه‌ی معاملاتی مکتوب زودتر پیدا می‌شود.

اشتباهات رایج

«ده پوزیشن باز دارم، ولی هر کدام فقط ۱٪.» اگر هر ده پوزیشن روی آلت‌کوین‌های هم‌جهت باشند، با یک ریزش بازار با هم به حد ضرر می‌رسند و ضرر واقعی نزدیک ۱۰٪ است. مدیریت چند پوزیشن هم‌زمان همین همبستگی را حساب می‌کند.

گاهی یک معامله آن‌قدر مطمئن به نظر می‌رسد که وسوسه می‌شوید ۵٪ رویش بگذارید. احساس اطمینان پیش از ورود، پیش‌بینی خوبی برای نتیجه نیست.

«بعد از سه ضرر، ریسک را دو برابر می‌کنم تا جبران شود.» این کار بزرگ‌ترین ریسک را درست در بدترین دوره‌ی روش شما می‌گذارد. حساب ۱۰ درصدی هم از همین مسیر به صفر می‌رسد.

جمع‌بندی

قانون یک درصد اجازه می‌دهد ده بار پشت سر هم اشتباه کنید و هنوز برای معامله‌ی یازدهم حساب داشته باشید. عدد دقیق می‌تواند ۰.۵ یا ۲ باشد. چیزی که نباید عوض شود این است که ضرر هر معامله پیش از ورود معلوم باشد و بعد از ورود بزرگ‌تر نشود. در معامله‌ی بعدی، پیش از ثبت سفارش، این عدد را به تتر بنویسید.

سؤالات متداول

قانون یک درصد یعنی با ۱٪ سرمایه وارد معامله شوم؟

نه، ۱٪ سقف ضرر است. با ۱٬۰۰۰ تتر و حد ضرری ۲٪ زیر قیمت ورود، پوزیشن می‌تواند ۵۰۰ تتر باشد و اگر حد ضرر فعال شود، ضررش ۱۰ تتر است.

با سرمایه‌ی کم هم این قانون لازم است؟

بله. با ۲۰۰ تتر، ریسک ۲ تتری کم به نظر می‌رسد، اما این مرحله برای ساختن عادت و سابقه است. با ریسک ۱۰٪، همان‌طور که دیدیم، ده ضرر پیاپی ۶۵.۱٪ حساب را می‌برد.

ریسک را از سرمایه‌ی اولیه حساب کنم یا موجودی فعلی؟

از موجودی فعلی. بعد از هر ضرر سقف کمی کوچک‌تر می‌شود و به همین علت ده ضرر ۱ درصدی روی هم ۹.۶٪ از حساب می‌برد که کمی کمتر از ۱۰٪ است. بعد از سود هم سقف بزرگ‌تر می‌شود.

در معاملات اهرمی هم ۱٪ کافی است؟

قاعده همان است. اهرم فقط مارجین را تغییر می‌دهد و ضرر تا حد ضرر همان می‌ماند. شرطش این است که قیمت لیکویید دورتر از حد ضرر باشد و حد ضرر روی صرافی ثبت شده باشد.

منابع

۱. نقد کتاب معامله‌گری برای امرار معاش، ویرایش جدید — Investing.com، ۲۸ مهر ۱۳۹۳

۲. رویداد ۱۰ اکتبر؛ لیکویید گسترده‌ی بازار رمزارز — CoinGecko، ۱۷ بهمن ۱۴۰۴

۳. بازگشت اینترنت برای ده‌ها میلیون ایرانی پس از سه ماه قطعی — نشنال، ۶ خرداد ۱۴۰۵

۴. تورم شهریور به ۷۳.۶ درصد رسید — خبرگزاری مهر، ۸ مهر ۱۴۰۵