حد ضرر متحرک چیست؟ تریلینگ استاپ با مثال عددی

بیت‌کوین را در ۸۰٬۰۰۰ تتر خریده‌اید و حالا ۹۲٬۰۰۰ است. ۱۵٪ سود دارید و دو نگرانی با هم. می‌ترسید الان ببندید و قیمت بالاتر برود، و می‌ترسید نبندید و سود برگردد.

حد ضرر متحرک برای همین وضعیت ساخته شده. یک حد ضرر است که با بالا رفتن قیمت بالا می‌آید و با ریزش سر جایش می‌ماند، تا بخشی از سود قفل شود و بقیه به روند سپرده شود.

حد ضرر متحرک چطور کار می‌کند؟

در پوزیشن خرید، سیستم بالاترین قیمت پس از فعال شدن را دنبال می‌کند و حد ضرر را همیشه به همان فاصله زیر آن نگه می‌دارد. هر سقف تازه حد ضرر را بالا می‌برد و ریزش قیمت جایش را عوض نمی‌کند. در پوزیشن فروش جهت‌ها برعکس است و پایین‌ترین قیمت دنبال می‌شود و حد ضرر بالای آن می‌ماند.

وقتی قیمت به اندازه‌ی آن فاصله از سقف برگردد، سفارش فعال می‌شود. به مستندات بایننس و OKX، این سفارش به شکل سفارش بازار اجرا می‌شود. پس در بازار پرشتاب، قیمت اجرا می‌تواند کمی بدتر از قیمت فعال شدن باشد. بایننس به اعلام خودش از ۱۳۹۷ به کاربران داخل ایران خدمات نمی‌دهد و مستنداتش اینجا فقط برای توضیح سازوکار آمده.

هر دو صرافی قیمت فعال‌سازی هم دارند. اگر آن را بگذارید، دنبال کردن فقط وقتی شروع می‌شود که قیمت به آن برسد. بدون آن، دنبال کردن از قیمت لحظه‌ی ثبت شروع می‌شود. تا پیش از فعال‌سازی، حد ضرر اولیه کار محافظت را انجام می‌دهد.

سه روش برای تعیین فاصله

ساده‌ترین روش فاصله‌ی درصدی است. حد ضرر همیشه درصد ثابتی زیر سقف می‌ماند، مثلاً ۵٪، و با قیمت مقیاس می‌گیرد. بایننس به این عدد نرخ برگشت (Callback Rate) می‌گوید و به صفحه‌ی راهنمایش، از ۰.۰۱ تا ۲۰ درصد قابل تنظیم است.

در روش دوم، حد ضرر همیشه مبلغ ثابتی زیر سقف است، مثلاً ۴٬۰۰۰ تتر. OKX هر دو حالت درصدی و ثابت را دارد. ایراد این روش این است که با رشد زیاد قیمت، همان مبلغ نسبت به قیمت کوچک‌تر و حساس‌تر می‌شود.

روش سوم فاصله را از نوسان می‌گیرد و آن را چند برابر میانگین دامنه‌ی واقعی (ATR) می‌گذارد، شاخصی که اندازه‌ی حرکت معمول هر کندل را نشان می‌دهد. معروف‌ترین نسخه‌اش خروج چلچراغی (Chandelier Exit) چارلز لوبو است که به توضیح StockCharts در کتاب‌های الکساندر الدر هم آمده. در این نسخه، حد ضرر پوزیشن خرید بالاترین سقف ۲۲ روز اخیر منهای سه برابر ATR بیست‌ودوروزه است. بازار که آرام شود فاصله تنگ می‌شود و پرنوسان که شود، باز.

با عددهای فرضی، اگر ATR روزانه‌ی بیت‌کوین ۲٬۵۰۰ تتر باشد، سه برابر آن ۷٬۵۰۰ تتر فاصله می‌دهد، حدود ۸٪ در قیمت ۹۲٬۰۰۰. در هفته‌ای آرام با ATR هزار و پانصد تتری، همان قاعده فاصله را به ۴٬۵۰۰ تتر می‌رساند، بی‌آن‌که شما چیزی را دستی عوض کنید.

فاصله‌ای که از دامنه‌ی نوسان یک روز عادی کمتر باشد، تقریباً حتماً با همان نوسان معمولی فعال می‌شود و پیش از تغییر روند شما را بیرون می‌کند. روش سوم همین دامنه را عدد می‌کند و برای هر دارایی و تایم‌فریم جدا می‌سنجد.

مثال عددی با بیت‌کوین

ورود در ۸۰٬۰۰۰ تتر است و حد ضرر اولیه زیر کف اخیر، در ۷۶٬۸۰۰ تتر. می‌خواهید وقتی قیمت به ۸۸٬۰۰۰ رسید، تریلینگ استاپ ۵ درصدی شروع به کار کند.

قیمت به ۸۸٬۰۰۰ می‌رسد. تریلینگ استاپ فعال می‌شود و ۵٪ زیر این عدد، در ۸۳٬۶۰۰ تتر می‌نشیند. از این لحظه معامله حتی در بدترین حالت با سود بسته می‌شود.

قیمت تا ۹۲٬۰۰۰ بالا می‌رود. حد ضرر به ۸۷٬۴۰۰ می‌رسد و حدود ۹٪ سود قفل شده است.

بعد اصلاحی تا ۸۹٬۵۰۰ پیش می‌آید و حد ضرر سر جایش در ۸۷٬۴۰۰ می‌ماند.

قیمت به ۸۷٬۴۰۰ می‌رسد. سفارش بازار فرستاده می‌شود و پوزیشن نزدیک همین قیمت بسته می‌شود. از ۱۲٬۰۰۰ تتر حرکت تا سقف، ۷٬۴۰۰ تتر برای هر بیت‌کوین ماند. هزینه‌ی این قفل همان فاصله‌ی ۵ درصدی است، چون با این روش هیچ‌وقت در خود سقف نمی‌فروشید.

مثال خود بایننس هم همین منطق را دارد. در آن مثال نرخ برگشت ۲٪ است، قیمت فعال‌سازی ۱۱٬۰۰۰ تتر، سقف ۱۱٬۵۰۰ و برگشت به ۱۱٬۲۰۰. برگشت ۲.۶۱ درصدی از نرخ ۲٪ بیشتر است، پس سفارش اجرا می‌شود.

وقتی تریلینگ استاپ سود را زود می‌بُرد

دنبال کردن قیمت در بازار رونددار خوب کار می‌کند، چون اصلاح‌ها کوچک‌تر از فاصله‌ی آن‌اند. در بازار رنج یا پرنوسان، هر اصلاح عادی آن را فعال می‌کند و شما را درست پیش از ادامه‌ی حرکت بیرون می‌اندازد.

کاترین کامینسکی و اندرو لو در مقاله‌ی «قاعده‌های حد ضرر کی جلوی ضرر را می‌گیرند؟» به نتیجه‌ی مشابهی رسیدند. به گفته‌ی آن‌ها اگر قیمت‌ها گام تصادفی بردارند، قاعده‌های ساده‌ی حد ضرر همیشه بازده مورد انتظار را کم می‌کنند و فقط وقتی روند ادامه‌دار است ارزش می‌سازند. در بازده ماهانه‌ی سهام آمریکا از ۱۹۵۰ تا ۲۰۰۴، برخی از این قاعده‌ها در دوره‌های خروج نیم تا یک درصد در ماه به بازده اضافه کردند.

به همین دلیل تریلینگ استاپ را بیشتر برای بازار رونددار نگه دارید. اگر نمودار میان حمایت و مقاومت بالا و پایین می‌رود، حد سود ثابت نزدیک مقاومت اغلب منطقی‌تر است.

راه میانه‌ی رایج این است که نیمی از پوزیشن را در هدف اول با حد سود ببندید و فقط برای نیم دیگر تریلینگ استاپ بگذارید. با این کار بخشی از سود قطعی شده و بخشی هنوز در روند مانده است، و فعال شدن زودهنگام هزینه‌ی کمتری دارد.

جایگزین دستی هم هست. بعد از هر کف بالاتر، حد ضرر را زیر آن ببرید. این روش کندتر است و حواس می‌خواهد، اما فاصله را ساختار خود بازار تعیین می‌کند.

تنظیم تریلینگ استاپ در شش قدم

• اول حد ضرر اولیه را بر اساس ساختار نمودار بگذارید و تریلینگ استاپ را کنار آن اضافه کنید.
• حجم را با فاصله‌ی همان حد ضرر اولیه حساب کنید.
• قیمت فعال‌سازی را جایی بگذارید که معامله دست‌کم به اندازه‌ی ریسک اولیه در سود باشد.
• فاصله را بزرگ‌تر از نوسان معمول دارایی بگیرید. دو تا سه برابر ATR نقطه‌ی شروع رایجی است.
• بعد از فعال شدن، فاصله را بازتر نکنید و حد ضرر را فقط به سمت سود ببرید.
• پس از بسته شدن، قیمت اجرای واقعی را کنار قیمت فعال شدن ثبت کنید.

حد ضرر اولیه را چطور انتخاب کنید در تعیین حد ضرر آمده، حجم را محاسبه‌ی حجم پوزیشن می‌دهد و ریسک کل را قانون یک درصد محدود می‌کند. قاعده‌ی خروج را هم پیش از ورود در برنامه‌ی معاملاتی بنویسید.

اشتباهات رایج

«تریلینگ استاپ گذاشتم، پس ریسکی ندارم.» تا قیمت به نقطه‌ی فعال‌سازی نرسیده، فقط حد ضرر اولیه از شما محافظت می‌کند. بعد از آن هم اجرا با سفارش بازار است و در ریزش تند، لغزش دارد.

«فاصله را ۱٪ گذاشتم تا سود بیشتری قفل شود.» فاصله‌ی تنگ‌تر از نوسان عادی، اولین اصلاح معمولی را پایان روند حساب می‌کند. سود کوچک قفل می‌شود و حرکت اصلی بدون شما ادامه پیدا می‌کند.

بعضی‌ها سفارش را در صرافی ثبت نمی‌کنند و فقط حواسشان به نمودار است. حد ضرری که فقط در ذهن شما دنبال قیمت می‌رود، با قطع اینترنت یا خواب از کار می‌افتد. اگر صرافی شما این نوع سفارش را ندارد، حد ضرر معمولی ثبت‌شده را دستی جابه‌جا کنید.

جمع‌بندی

حد ضرر متحرک تصمیم سخت «کی بفروشم» را به یک قاعده می‌سپارد و درستی آن قاعده هنوز به عهده‌ی شماست. فاصله‌اش نشان می‌دهد چه مقدار برگشت را نویز می‌دانید و چه مقدار را پایان روند. پیش از معامله‌ی بعدی، ATR دارایی را در تایم‌فریم خودتان ببینید و فاصله را از همان عدد بسازید.

سؤالات متداول

تریلینگ استاپ چیست و با حد ضرر معمولی چه فرقی دارد؟

حد ضرر معمولی در یک قیمت ثابت می‌ماند. تریلینگ استاپ در فاصله‌ی مشخصی از بهترین قیمت پس از ورود حرکت می‌کند و فقط به سمت سود جابه‌جا می‌شود.

نرخ برگشت را چند درصد بگذارم؟

عدد درست ثابتی وجود ندارد. فاصله باید از نوسان عادی دارایی در تایم‌فریم شما بزرگ‌تر باشد. ATR یا عمق اصلاح‌های اخیر روند مبنای بهتری از یک درصد گرد است.

قیمت فعال‌سازی لازم است؟

نه. به مستندات بایننس و OKX، بدون آن دنبال کردن از قیمت لحظه‌ی ثبت شروع می‌شود. با آن، تا معامله به سود مشخصی نرسیده، حد ضرر اولیه از پوزیشن محافظت می‌کند و نوسان‌های اول کار شما را نمی‌بندند.

حد ضرر شناور همان حد ضرر متحرک است؟

بله. حد ضرر شناور و تریلینگ استاپ نام‌های دیگر همین سازوکارند و نسخه‌های مختلفش فقط در نحوه‌ی تعیین فاصله فرق دارند.

منابع

۱. سفارش تریلینگ استاپ چیست؟ — Binance، به‌روزرسانی ۸ مرداد ۱۴۰۵

۲. ثبت سفارش تریلینگ استاپ در OKX — OKX، به‌روزرسانی ۴ شهریور ۱۴۰۵

۳. خروج چلچراغی — StockCharts، بدون تاریخ؛ بازدید ۱۲ مهر ۱۴۰۵

۴. قاعده‌های حد ضرر کی جلوی ضرر را می‌گیرند؟ — کامینسکی و لو، مؤسسه‌ی پژوهش‌های مالی سوئد، ۱۳۸۷

۵. درباره‌ی بایننس، ایران و مسئولیت صنعت — Binance، ۱۳ آبان ۱۴۰۱